26 lipca 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Pediatria - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Czy warto szczepić dziecko przeciwko pneumokokom?

02.08.2013

Pytanie nadesłane do redakcji

Wiadomo, że zaszczepienie dziecka szczepionką pneumokokową zmniejsza ryzyko zachorowania na choroby wywoływane przez pneumokoki, na tym w końcu polega immunizacja. Natrafiłam natomiast na informację, że zasadniczo sytuacja dziecka niewiele się zmienia, dzieci wcale nie chorują rzadziej na zapalenia płuc czy uszu, tyle że zamiast dwoinki zapalenia płuc atakuje je inny mikrob, np. gronkowce.
Jedyny ewentualny zysk byłby taki, że ten inny mikrob jest mniej zjadliwy czy mniej oporny na leczenie, ale czy taki będzie?
Trochę biję się z myślami, dziecko ma 4 lata, właśnie zaczęło chodzić do przedszkola, niedługo mamy bilans 4-latka i byłaby szansa zaszczepić, moglibyśmy wysupłać pieniądze nawet na tę nową szczepionkę 13-walentną...
Nie ukrywam, że trochę też mnie odstręcza fakt, że większość artykułów o pneumokokach to teksty sponsorowane przez producenta Prevenaru). Chętnie wysłucham opinii niezależnego specjalisty. Może akurat też jest rodzicem i też musiał o tym kiedyś zdecydować?

Odpowiedział

REKLAMA

dr med. Ernest Kuchar
Klinika Pediatrii i Chorób Zakaźnych
Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu

Choroby wywołane przez pneumokoki należą do najważniejszych zakażeń dzieci. Zakażenia, takie jak zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok, zapalenie płuc czy rzadkie i groźne infekcje, jak posocznica czy ropne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, bardzo często są wywoływane właśnie przez pneumokoki. Szacuje się, że pneumokoki są przyczyną 11% wszystkich zgonów u dzieci do 5. roku życia (Lancet, 2009; 374 [9693]: 893). Badania kliniczne udowodniły, że szczepienie przeciwko pneumokokom chroni przeciwko: "chorobie inwazyjnej, zapaleniu płuc i ostremu zapaleniu ucha środkowego wywoływanym przez bakterie Streptococcus pneumoniae u niemowląt i dzieci od 6. tygodnia do 5. roku życia" – cytat z Charakterystyki Produktu Leczniczego Prevenar 13 – oficjalnej informacji o szczepionce zatwierdzonej przez EMA, urząd do spraw rejestracji leków Unii Europejskiej. Polecam również publikację WHO, które uznało szczepienia przeciwko pneumokokom za priorytet.

Co do "zastępowania" pneumokoków przez inne bakterie to cytowane przez Panią obawy są zrozumiałe, choć uważam, że nadmierne. Jama nosowo-gardłowa jest miejscem naturalnie niejałowym, zasiedlonym przez liczne bakterie, w tym pneumokoki. Z tego powodu wyeliminowanie jednych bakterii rzeczywiście spowoduje ich zastąpienie przez inne, np. przez serotypy pneumokoków, które nie są zawarte w szczepionce. Ponieważ do szczepionki wybrano najbardziej chorobotwórcze serotypy pneumokoków, spodziewano się, że zastępowane będę przez te mniej zjadliwe i tak jest rzeczywiście. Po wprowadzeniu szczepień przeciwko pneumokokom pierwszą koniugowaną szczepionką 7-wartościową (PCV7) odsetek nosicielstwa pneumokoków wśród dzieci najpierw spadł, potem według niektórych badań wrócił do wartości sprzed wprowadzenia szczepień. Ważne jest jednak co innego. Celem szczepień jest ochrona dzieci przed chorobami, przed ciężkimi zakażeniami pneumokokowymi. Po wprowadzeniu powszechnych szczepień obserwowano niewielki wzrost liczby zakażeń wywołanych przez serotypy, które nie wchodziły w skład szczepionki ("nieszczepionkowe") przy zmniejszeniu łącznej liczby pneumokokowych zakażeń inwazyjnych i redukcji wszystkich bakteryjnych zakażeń inwazyjnych. Bilans był i pozostał bardzo korzystny. W Stanach Zjednoczonych po wprowadzeniu powszechnych szczepień przeciwko pneumokokom bardzo zmniejszyła się liczba inwazyjnych zakażeń pneumokokowych nie tylko w grupie szczepionych niemowląt, ale też w starszych grupach wiekowych (rodzeństwo szczepionych dzieci, ich rodzice i dziadkowie), co nazywamy ochroną populacyjną – uzyskano przerwanie transmisji zakażeń pneumokokowych przez zmniejszenie nosicielstwa szczepów inwazyjnych wśród małych dzieci, od których zakażają się pozostali domownicy. Kiedy szczepione dziecko nie nie jest nosicielem zjadliwych szczepów pneumokoków, to pozostali domownicy również nie chorują, bo nie mają się od kogo zarazić. Załączam wykres jak szczepienia wpłynęły na zachorowania na inwazyjne choroby pneumokokowe.

W Polsce świetne dane posiada Krajowy Ośrodek Referencyjny do spraw Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego układu Nerwowego. Zachęcam do zapoznania się z ich informacjami. Warto również przeczytać jak się zmniejszyła liczba zapaleń płuc po wprowadzeniu powszechnych szczepień przeciwko pneumokokom w Kielcach. Analizując te dane, trzeba pamiętać, że wiek jest silnym czynnikiem ryzyka inwazyjnych zakażeń pneumokokowych – najbardziej narażone są małe dzieci do 2. roku życia oraz osoby starsze. Dla starszych dzieci i młodych, ogólnie zdrowych dorosłych pneumokoki nie są takie groźne.

Kilka słów o gronkowcach. Czy istnieje zagrożenie zastępowania pneumokoków przez gronkowce złociste? Przede wszystkim trzeba wspomnieć, że dla dzieci do 2. roku życia, z racji niepełnej dojrzałości układu odpornościowego, najgroźniejsze są baterie otoczkowe (pneumokoki, meningokoki, H. influenzae typu b). Gronkowce nie mają otoczki i dlatego rzadko są przyczyną np. zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Podobnie znacznie rzadziej niż pneumokoki wywołują zapalenie płuc. W badaniach stwierdzono, że odsetek nosicielstwa gronkowców w niektórych grupach szczepionych dzieci nieco wzrósł, natomiast, co istotne, brak jest doniesień o wzroście zachorowań na zakażenia gronkowcowe.

W piśmiennictwie podaję też link do strony internetowej na temat pneumokoków prowadzonej przez CDC, amerykański odpowiednik naszego sanepidu, gdzie znajdzie Pani wiele ciekawych danych epidemicznych.

Jeżeli to dla Pani istotna informacja, ja obu swoich synów już kilka lat temu zaszczepiłem przeciwko pneumokokom.

Piśmiennictwo:

CDC: Pneumococcal Vaccination
O?Brien K.L., Wolfson L.J., Watt J.P. i wsp.: Hib and Pneumococcal Global Burden of Disease Study Team. Burden of disease caused by Streptococcus pneumoniae in children younger than 5 years: global estimates. Lancet, 2009; 374 (9693): 893-902
Patrzałek M, Albrecht P, Sobczyński M. Significant decline in pneumonia admission rate after the introduction of routine 2+1 dose schedule heptavalent pneumococcal conjugate vaccine (PCV7) in children under 5 years of age in Kielce, Poland. European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases, 2010, 29(7):787-792
Patrzałek M, Albrecht P, Sobczyński M. Pośredni, populacyjny wpływ powszechnych szczepień skoniugowaną szczepionką pneumokokową (PCV7) na częstość zachorowań na zapalenie płuc w Kielcach. Przegl Epid 2011, 65(21); 51-56.
WHO Pneumococcal conjugate vaccine for childhood immunization ? WHO position paper
van Gils E.J., Hak E., Veenhoven R.H., Rodenburg G.D., Bogaert D., Bruin J.P., van Alphen L., Sanders E.A.: Effect of seven-valent pneumococcal conjugate vaccine on Staphylococcus aureus colonisation in a randomised controlled trial. PLoS One. 2011;6(6):e20229. doi: 10.1371/journal.pone.0020229.

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Lekarze odpowiadają na pytania

Zobacz, gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Pediatra
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Pediatria
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują