25 października 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Pediatria - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Szczepienie przeciwko polio

Szczepienie przeciwko polio
Fot. Public Health Image Library (PHIL)

Co to jest polio?

Polio (tzw. nagminne porażenie dziecięce, nazywane również chorobą Heinego i Medina lub wirusowym porażeniem dziecięcym) jest bardzo zakaźną chorobą neurologiczną wywoływaną przez wirusy polio.

Choroba powoduje:

  • niedowład lub porażenie (paraliż) kończyn,
  • porażenie mięśni odpowiadających za oddychanie i połykanie.

W przeszłości polio było najczęstszą przyczyną porażeń mięśni u dzieci. Obecnie, dzięki prowadzonym od wielu lat systematycznym i skrupulatnym szczepieniom ochronnym, zachorowania występują bardzo rzadko.

Postać porażenna choroby powoduje zgon 2–10% chorych dzieci. U pozostałych występują nieodwracalne porażenia mięśni.

Jakie jest ryzyko, że nieszczepione dziecko zachoruje?

Wirusy polio są bardzo zakaźne. Do zakażenia dochodzi w wyniku kontaktu z chorym lub nosicielem wirusów albo po kontakcie ze skażonymi przedmiotami, a także drogą pokarmową (w wyniku połknięcia wirusów przenoszonych na rękach lub skażonego pokarmu) i w wyniku wdychania kropelek wydzieliny dróg oddechowych znajdujących się w powietrzu, a wydalanych do środowiska przez osobę zakażoną.

REKLAMA

Zakażenia wirusami polio występują najczęściej u niemowląt i małych dzieci. Dzięki prowadzonym od wielu lat systematycznym szczepieniom ochronnym ryzyko zachorowania na wirusowe porażenie dziecięce w Polsce jest minimalne. Ostatnie zachorowanie zanotowano w 1984 roku.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) dąży do całkowitego wyeliminowania wirusa ze środowiska na całym świecie dzięki zaszczepieniu jak największej grupy dzieci. Według aktualnych doniesień WHO, od zachorowań wolna jest Europa, Ameryka Północna i Południowa oraz region Zachodniego Pacyfku. Wysiłki WHO nie przyniosły jednak jeszcze oczekiwanych rezultatów, gdyż w każdej chwili po zaprzestaniu szczepień może dojść do zachorowań wywołanych wirusem przeniesionym z Nigerii, Indii, Afganistanu i Pakistanu lub kilku innych państw, w których choroba nadal występuje. W dobie intensywnych podróży międzynarodowych ryzyko przewiezienia wirusa nawet na duże odległości jest całkiem realne. W 2005 roku rozpoznano 1906 zachorowań w 16 państwach, z czego 60% zarejestrowano w krajach Afryki i Azji wcześniej wolnych od zachorowań.

Jak można zapobiec zachorowaniu?

Najskuteczniejszą metodą jest szczepienie.

Jakie są szczepionki przeciwko polio?

W Polsce u dzieci w pierwszych 2 latach życia stosuje się szczepionkę zawierającą zabite wirusy polio (tzn. niezdolne do wywołania zakażenia i choroby) tzw. szczepionkę inaktywowaną (IPV). Szczepionka IPV jest także elementem szczepionek wieloskładnikowych.

Czy szczepienie przeciwko polio jest skuteczne?

98–100% dzieci po podaniu 3 dawek szczepionki IPV wytwarza przeciwciała ochronne w liczbie zabezpieczającej przed zachorowaniem na wirusowe porażenie dziecięce. Odporność po szczepieniu utrzymuje się najprawdopodobniej przez całe życie.

Systematycznie prowadzone od wielu lat powszechne, obowiązkowe szczepienia w wielu krajach doprowadziły do całkowitego wyeliminowania zachorowań na polio (w 1988 r. 350 000 zachorowań w 125 państwach, a w 2005 r. tylko 1902 zachorowania w 4 państwach).

Czy szczepienie przeciwko polio jest bezpieczne i dobrze tolerowane?

Inaktywowana szczepionka przeciwko wirusowemu porażeniu dziecięcemu (IPV) jest od kilkudziesięciu lat powszechnie stosowana na całym świecie. Jest bezpieczna i dobrze tolerowana. Rzadko wywołuje jedynie łagodne, przemijające samoistnie reakcje, takie jak:

  • objawy miejscowe (zaczerwienienie, obrzęk i bolesność w miejscu wstrzyknięcia),
  • niewysoka gorączka,
  • inne objawy (bardzo rzadko), np. ból głowy, mięśni, stawów, reakcje nadwrażliwości (alergiczne), powiększenie węzłów chłonnych, niepokój.

Kogo szczepić?

Szczepionka jest przeznaczona dla wszystkich dzieci, które ukończyły 6. tydzień życia. Dla wszystkich dzieci szczepienie jest obowiązkowe. Zaleca się je również osobom dorosłym szczególnie narażonym na zakażenie (np. podróżującym do krajów, gdzie wciąż występują zachorowania oraz pracownikom laboratoriów mogącym mieć kontakt z wirusem polio). Szczepienie można bezpiecznie wykonywać u niemowląt karmionych piersią.

Kiedy i jak szczepić?

Kompletne szczepienie dzieci w pierwszych 2 latach życia składa się z 2 dawek podawanych w 3.-4. i 5.-6. miesiącu życia oraz trzeciej dawki podawanej w 16.-18. miesiącu życia. Na 6. rok życia zaplanowana jest dawka przypominająca.

Jeżeli szczepienie jest realizowane szczepionkami wieloskładnikowymi, to odbywa się ono według właściwego dla nich schematu.

Szczepionka IPV jest podawana w postaci zastrzyku domięśniowego.

Można ją podawać łącznie ze wszystkimi szczepionkami z kalendarza szczepień (tzn. podczas tej samej wizyty).

Które dzieci nie powinny być szczepione przeciwko polio?

Nie należy szczepić, gdy występują uniwersalne przeciwwskazania do szczepień.

W skład szczepionki IPV wchodzą antybiotyki: neomycyna, streptomycyna i polimyksyna B. Nie należy więc szczepić dzieci, u których po podaniu wymienionych leków (np. w postaci aerozolu lub maści na skórę albo kropli do oczu lub uszu) występowały poważne natychmiastowe reakcje alergiczne (tzw. anafilaksja).

Jeżeli u Twojego dziecka wystąpiła kiedyś reakcja alergiczna na neomycynę, streptomycynę i polimyksynę, zgłoś to koniecznie lekarzowi!

Czy szczepienie przeciwko polio jest bezpłatne?

Tak, szczepienie dzieci przeciwko wirusowemu porażeniu dziecięcemu należy do kategorii szczepień obowiązkowych i bezpłatnych.

Odpłatne są natomiast szczepionki wieloskładnikowe, dzięki którym można zmniejszyć liczbę zastrzyków podawanych dziecku podczas tej samej wizyty u lekarza.



Artykuł pochodzi z przewodnika dla rodziców Pierwsze 2 lata życia dziecka wydanego przez Medycynę Praktyczną, Kraków 2012

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Lekarze odpowiadają na pytania

Zobacz, gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Pediatra
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Pediatria
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują