Świnka (nagminne zapalenie przyusznic)

Świnka (nagminne zapalenie przyusznic)Oceń:
(3.64/5 z 22 ocen)
dr hab. med. Leszek Szenborn, prof. nadzw.
Klinika Pediatrii i Chorób Infekcyjnych AM we Wrocławiu
Świnka (nagminne zapalenie przyusznic)
Fot. Public Health Image Library

Co to jest świnka i jakie są jej przyczyny?

Świnka jest ogólnoustrojową chorobą wywołaną zakażeniem wirusem świnki (paramyksowirus) przebiegającą z zajęciem narządów gruczołowych (najczęściej ślinianek, niekiedy trzustki, rzadziej układu nerwowego). Źródłem zakażenia jest chory człowiek. Okres wylęgania choroby wynosi 14–24 dni (przeciętnie 17 dni). Zakaźność występuje już przed obrzękiem ślinianek przyusznych (przyusznic) i do 2 tygodni od początku choroby.

Jak często występuje świnka?

Zakażenie jest powszechne, ale u 20–40% zakażonych choroba przebiega bezobjawowo. W Polsce występuje coraz rzadziej ze względu na wprowadzone powszechne szczepienia dzieci (wg PSO w 2. i 10. roku życia dzieci otrzymują trójskładnikową szczepionkę przeciwko odrze, śwince i różyczce). W populacji nieszczepionej zachorowania występują głównie w wieku przedszkolnym i szkolnym. Bardzo rzadko możliwe są zachorowania u osób zaszczepionych.

Jak się objawia świnka?

Występuje duża różnorodność objawów klinicznych. Wstępne objawy choroby są niecharakterystyczne. Typowo występują: gorączka 38–39,5°C trwająca 3–4 dni, obrzęk w okolicy ślinianek przyusznych (odstający płatek ucha), najpierw jednostronny, po 1–3 dniach obustronny. Możliwe jest zajęcie innych ślinianek. Pacjenci skarżą się na bóle ucha, dolegliwości przy żuciu i otwieraniu ust. Widoczne jest zaczerwienienie i obrzęk ujść przewodów ślinowych w jamie ustnej. Szczególnymi postaciami klinicznymi są: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (u dzieci występuje dość często, także w przypadkach bez zajęcia ślinianek) – objawia się wysoką gorączką, bólami głowy i mięśni, nudnościami wymiotami, sztywnością karku i światłowstrętem; zajęcie innych narządów o budowie gruczołowej (zapalenie trzustki, jąder – najczęściej u nastolatków i młodych mężczyzn, gruczołu piersiowego – najczęściej objawiają się bólem i powiększeniem zajętego narządu).

Co robić w razie wystąpienia objawów?

W przypadku zakażeń objawowych konieczna jest wizyta u lekarza w celu ustalenia przyczyny powiększenia ślinianek i oceny pod kątem zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i innych możliwych powikłań narządowych. W przypadku objawów zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych niezwykle ważne i pilne jest ustalenie jego przyczyny; wymaga to diagnostyki w warunkach szpitalnych. Bardzo pilna jest również konsultacja lekarska w przypadku zapalenia jądra, ponieważ należy wykluczyć inne przyczyny wymagające postępowania zabiegowego (ostra moszna). W przypadkach o łagodnym przebiegu, których przyczyna nie budzi wątpliwości, stosuje się leczenie domowe.

Jak lekarz stawia diagnozę?

Najczęściej na podstawie występowania objawów klinicznych oraz wywiadu (kontakt z chorym, epidemia). Pomocne w rozpoznaniu, zwłaszcza w wykluczeniu innej bakteryjnej przyczyny, mogą być podstawowe badania laboratoryjne (morfologia, OB, CRP, oznaczenie amylazy w moczu lub krwi). Badania dodatkowe mają duże znaczenie u pacjentów wymagających hospitalizacji. U pacjentów z objawami mogącymi wskazywać na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych konieczne może być wykonanie punkcji lędźwiowej. Badania serologiczne (wykrywanie specyficznych przeciwciał IgG i IgM) są przydatne, zwłaszcza w diagnostyce świnki w populacji zaszczepionej.

Jakie są sposoby leczenia?

Stosuje się wyłącznie leczenie objawowe (leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe), dietę lekkostrawną; w zapaleniu jądra – korzystne jest wyższe ułożenie jądra, a w przypadkach z silnymi bólami – także leki przeciwzapalne. Zakażenie wirusem świnki nie stwarza ryzyka nadkażeń bakteryjnych. Antybiotyki są nieskuteczne.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Choroba ustępuje samoistnie i najczęściej bez trwałych powikłań. Przebycie choroby pozostawia odporność na całe życie.

Możliwe jest upośledzenie słuchu po chorobie (niezależnie od zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych). Zapalenie jąder rzadko jest przyczyną niepłodności. Również rzadko możliwy jest ciężki przebieg choroby w postaci zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu, a także mięśnia sercowego. U pacjentów leczonych lekami obniżającymi odporność choroba przebiega łagodnie lub bezobjawowo – nie ma potrzeby przerywania leczenia. Przypadki śmiertelne występują niezwykle rzadko. Powtórne zapalenia ślinianek wywołane zakażeniem wirusem świnki są możliwe (rzadko) u zaszczepionych, ale zwykle przebiegają łagodnie i bez powikłań. Powtórne zapalenia ślinianek spowodowane są najczęściej innymi przyczynami, np. innymi wirusami (paragrypy i cytomegalii), bakteriami, kamicą ślinianek (niedrożność przewodów wyprowadzających – nawracający obrzęk ślinianek, często z odczynem zapalnym).

Co trzeba zrobić po zakończeniu leczenia?

Po ustąpieniu objawów i w przypadkach bez powikłań można powrócić do normalnej aktywności życiowej. W przypadku wystąpienia powikłań konieczna może być hospitalizacja, rekonwalescencja i rehabilitacja.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Zaszczepić dziecko szczepionką skojarzoną przeciwko odrze, śwince i różyczce (Priorix, M-M-RvaxPro). Zgodnie z PSO (zobacz: Kalendarz szczepień) szczepionkę przeciwko odrze, śwince i różyczce podaje się u dzieci w 13.–14. miesiącu życia, a następnie dawkę przypominającą w 10. roku życia. Przebycie różyczki, świnki czy odry nie jest przeciwwskazaniem do uodpornienia szczepionką. W Polsce niedostępna jest szczepionka jednoskładnikowa (monowalentna) przeciwko śwince. Po szczepieniu możliwe jest wystąpienie bardzo lekkich objawów świnki (3% zaszczepionych), które nie mają znaczenia klinicznego.


Data utworzenia: 23.07.2012
Udostępnij:
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • reneee
      2016-11-07 22:34
      MMR ma związek z autyzmem, przy czym do końca nie wiadomo jaki, bo pazerni Amerykanie nie chcą uczciwie ujawnić swoich badań, byle zarabiać. Można obejrzeć film "Wyszczepieni" jak działają takie koncerny farmaceutyczne. Są tam relacje różnych rodziców, którzy wyraźnie mówią jak ich dzieci się zmieniły po szczepieniu. Mózg małego dziecka nie jest na tyle wykształcony, aby się przed tym obronić. Nie zaszkodzi ostrożność, a tak na marginesie lepiej dla dziecka, by miało pojedynczo podawane szczepionki, a nie 3 w jednej!odpowiedz
      • Tae
        2017-06-10 23:56
        Gwoli ścisłości nie ma żadnych badań, które wskazują na związek szczepienia z autyzmem. Cała burza antyszczepionkowa została wywołana przez człowieka, który napisał artykuł o tym, że 8/12 dzieci, które w pewnym okresie trafiły do szpitala, a były szczepione MMR miało zdiagnozowany autyzm. Co okazało się nieprawdą, tylko jedno z tych dzieci miało autyzm, przy czym zdiagnozowano go miesiące po szczepieniu, więc nie wykazano związku. Artykuł został wycofany, gdyż cała sytuacja okazała się sfałszowana. Ten człowiek ma obecnie zakaz wykonywania zawodu. Tak narodził się cały ruch antyszczepionkowy oddany ideologii niepopartej żadnymi dowodami. Każdy lek może wywołać skutki uboczne, nawet podanie leków przeciwgorączkowych może wywołać u człowieka wrażliwego na daną substancję pogorszenie zdrowia. Tak samo sytuacja ma się z suplementami diety, których składu dosłownie nikt nie bada.odpowiedz
      • Asia
        2016-12-30 18:16
        Drodzy rodzice. Zaszczepiłam moją trójkę dzieci skojarzoną szczepionką MMR. W naszym przypadku, żadne z dzieci nie ma, ani nie miało problemów ze strony układu nerwowego. Do dzisiaj, a jest to już 12-17 lat dzieci rozwijają się prawidłowo, osiągają bardzo wysokie wyniki w nauce i sporcie. Aczkolwiek wiem, że wielu lekarzy nie szczepi swoich dzieci, motywując to tym, że jak reszta społeczeństwa jest zaszczepiona, to ich dzieci nie będzie miał kto zarazić. I gdzie tu prawda? Czym kierują się lekarze-rodzice?odpowiedz
    • luki kolin
      2016-08-20 12:03
      Ten doktor jest najlepszy leczył mnie jak byłam mała super lekarzodpowiedz

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Aplikacja Moje Dziecko

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies