Makrosomia – noworodek zbyt duży do wieku płodowego

Makrosomia – noworodek zbyt duży do wieku płodowego Oceń:
(5.00/5 z 3 ocen)
prof. dr hab. med. Ewa Helwich
Kierownik Kliniki Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka
Instytut Matki i Dziecka
Makrosomia – noworodek zbyt duży do wieku płodowego
Fot. 123RF

Co to jest makrosomia i jakie są jej przyczyny?

O makrosomii mówi się wtedy, gdy urodzeniowa masa ciała przekracza 90. centyl masy ciała dla odpowiedniego wieku płodowego, płci i rasy. W praktyce oznacza to masę urodzeniową większą niż: 4000 g (makrosomia 1. stopnia), 4500 g (makrosomia 2. stopnia) i 5000 g (makrosomia 3. stopnia).

Makrosomia występuje szczególnie często u noworodków matek chorych na cukrzycę, przede wszystkim wówczas, gdy cukrzyca występowała przed zajściem w ciążę. Istotne znaczenie w powstawaniu makrosomii mogą mieć czynniki genetyczne i etniczne.

Jak często występuje makrosomia?

Częstość występowania makrosomii waha się w zależności od kraju i regionu geograficznego w zakresie 1–28% wszystkich urodzeń. Makrosomia występuje dwukrotnie częściej u dzieci matek chorych na cukrzycę niż u dzieci matek niechorujących na nią. Częstość występowania makrosomii w populacji ogólnej wynosi 6–14,5%, u kobiet z cukrzycą 25–42%.

Problem makrosomii u potomstwa matek chorych na cukrzycę maleje wraz ze wzrostem efektywności opieki medycznej diabetologiczno-położniczej nad pacjentkami z cukrzycą, zarówno insulinozależną, rozpoznaną przed ciążą, jak i w przypadkach cukrzycy ciążowej.

Dobre wyrównanie cukrzycy insulinozależnej zmniejsza ryzyko makrosomii płodu w przypadkach cukrzycy przedciążowej. Wprowadzenie do standardów postępowania oznaczenia stężenia glukozy we krwi przy pierwszej wizycie w czasie ciąży u ginekologa oraz wykonanie badania obciążenia glukozą pomiędzy 24. a 28. tygodniem ciąży sprzyja lepszemu wyrównaniu gospodarki węglowodanowej w czasie ciąży i zmniejszeniu ryzyka makrosomii płodu u potomstwa matek z cukrzycą ciążową. Z drugiej jednak strony ryzyko makrosomii płodu jest większe u ciężarnych z otyłością. W krajach rozwiniętych występuje stały trend wzrostu częstości występowania otyłości, co nie pozostaje bez wpływu na częstość urodzeń noworodków z makrosomią.

Jak się objawia makrosomia?

Makrosomia występuje w formie makrosomii symetrycznej u potomstwa matek bez cukrzycy, a w formie makrosomii asymetrycznej u potomstwa matek z cukrzycą. W makrosomii asymetrycznej, poza wzrostem masy ciała i zwiększeniem objętości tkanki tłuszczowej, występują zmiany w proporcjach ciała w postaci zwiększonego obwodu barków i brzucha oraz zmniejszenia stosunku obwodu głowy do obwodu klatki piersiowej.

Makrosomia jest składową zespołu tzw. fetopatii cukrzycowej. Poza makrosomią i zmienionymi proporcjami ciała w skład zespołu wchodzą: żywoczerwone zabarwienie skóry, nadmierne owłosienie głowy, niedojrzałość płuc, niedojrzałość ośrodkowego układu nerwowego, przerost mięśnia sercowego i zaburzenia biochemiczne w postaci zmniejszonego stężenia glukozy (hipoglikemii), wapnia (hipokalcemii) i magnezu (hipomagnezemii). Im gorsze jest wyrównanie metaboliczne glikemii w czasie ciąży, tym większe jest prawdopodobieństwo wystąpienia zespołu fetopatii cukrzycowej u noworodka. Duże dziecko stanowi ryzyko przedłużonego porodu, zwiększonej utraty krwi u rodzącej, konieczności porodu zabiegowego drogą pochwową (kleszcze położnicze lub próżniociąg) lub cięcia cesarskiego. Zwiększenie masy noworodka i obwodu jego barków może w przypadku porodu siłami natury prowadzić do urazów okołoporodowych i gorszego stanu dziecka po urodzeniu. Zwiększa się ryzyko urazów, takich jak złamanie obojczyka, porażenie splotu barkowego, uszkodzenie nerwu twarzowego i niedotlenienia okołoporodowego (zobacz: Urazy okołoporodowe).

Jak lekarz stawia diagnozę?

Do identyfikacji makrosomii u dziecka w łonie matki służą:

  • badania ultrasonograficzne
  • obraz kliniczny (objawy)
  • wywiad (urodzenie poprzednio dziecka z makrosomią, nadmierny przyrost masy ciała w ciąży).

Masę płodu pozwalają przewidywać pomiary biometryczne płodu. U noworodków z makrosomią urodzonych przez matki z cukrzycą występuje zwiększone ryzyko powikłań, takich jak:

  • zmniejszone stężenie we krwi cukru oraz jonów wapnia i magnezu
  • zwiększone ryzyko nasilonej i przedłużonej żółtaczki okresu noworodkowego (zobacz: Żółtaczka noworodków)
  • przerost mięśnia sercowego, rzadko powodujący niewydolność krążenia
  • zaburzenia oddychania, związane z niedojrzałością płuc wywołaną przez matczyną hiperglikemię.

Jakie są sposoby postępowania?

Jeśli podejrzewa się makrosomię płodu, należy rozważyć:

  • wywołanie (indukcję) porodu
  • planowe cięcie cesarskie
  • postępowanie wyczekujące.

W ciąży o prawidłowym przebiegu podejrzenie makrosomii nie jest wskazaniem do indukcji porodu lub planowego cięcia cesarskiego. W ciąży powikłanej cukrzycą poród pochwowy noworodka z makrosomią zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań.

Jakie są sposoby leczenia makrosomii?

Istotne znaczenie w zapobieganiu makrosomii płodu ma właściwie leczona i rygorystycznie kontrolowana cukrzyca w okresie całej ciąży. Unikanie nadmiernie dużego stężenia glukozy we krwi matki chroni płód przed nadmiernym wydzielaniem insuliny i hormonów wzrostu, które odpowiadają za nadmierny przyrost masy ciała płodu oraz odkładanie tłuszczu i glikogenu. Szybkie rozpoznanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej w czasie ciąży daje możliwość jej odpowiedniego leczenia i uniknięcia makrosomii płodu. Systematyczna kontrola lekarska w ośrodku specjalistycznym i skrupulatne przestrzeganie terminów zalecanych badań, stosowanie odpowiedniej diety i zaordynowanego leczenia pozwalają na uniknięcie makrosomii. Rozpoznanie istniejącej makrosomii oraz prawidłowe prowadzenie porodu noworodka z dużą masą ciała daje możliwość uniknięcia powikłań u matki i dziecka.


Data utworzenia: 09.03.2012
Makrosomia – noworodek zbyt duży do wieku płodowego Oceń:
(5.00/5 z 3 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • Mika
      2017-04-16 22:50
      Moje małe szczęście ważyło 5080g i 62 cm, brak cukrzycy w ogóle wszystkie badania dobre miałam, ale spodziewałam się dużego synka (chociaż nie aż tak) bo oboje jesteśmy wysocy oraz sami podczas narodzin mieliśmy ponad 4kg. Jestem ciekawa jak szybko zatrą się różnice względem rówieśników, jak narazie już w pierwszym tygodniu życia podnosił wysoko główkę, poprostu przez gabaryt ma więcej siły. Kubuś dziś kończy miesiąc, a już troszkę wydaje swoje dźwięki powoli próbuje się przekręcić z brzucha na plecki, mocno kopie itp.odpowiedz
    • Mama
      2017-01-09 20:03
      Mój syn miał 4670g i 62 cm przy urodzeniu (nie miałam i nie mam cukrzycy ani żadnych innych problemów, jego tata ma ponad 180cm wzrostu i 90kg, ja 164cm i 58kg). W wieku 6 miesięcy i 1 tygodnia syn miał 9250g i 78 cm, osoby które go widzą mówią, że jest malutki niż jego rówieśnicy (bo jest i wydaje się szczupły, nigdy nie miał tych uroczych fałdek). Teraz ma 8 miesięcy i ma 6 zębów oraz już prawie wyszły mu kły, które normalnie powinny wyjść po 15 miesiącu życia. Karmię piersią.odpowiedz
    • Agata
      2016-08-02 00:03
      Mój syn miał 4,7kg. Urodził się duży, gruby i... ZDROWY. Żadnych kolek, płaczu przy ząbkowaniu. Dziś ma 9 lat i nie odstaje wzrostem od rówieśników.odpowiedz
      • Sylwia
        2016-09-26 15:39
        A masą ciała?odpowiedz
        • Katarzyna Malinowska
          2017-03-09 23:12
          Mój syn miał 4370. Poród przez vacuum. Duże nacięcie bez powikłań dla żadnego z nas. Moja kuzynka 5 dzieci z makrosomia. Obie z cukrzycą. Żadne nie odstaje waga dziś od rówieśników.odpowiedz

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Aplikacja Moje Dziecko

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies