Zakażenia układu moczowego

Zakażenia układu moczowego
Fot. Photl.com

Co to jest zakażenie układu moczowego i jakie są jego przyczyny?

Zakażenie układu moczowego (ZUM) u dzieci jest stanem zapalnym wywołanym obecnością bakterii (rzadziej wirusów lub grzybów) w drogach moczowych. Jeżeli zapalenie dotyczy nerek (odmiedniczkowe zapalenie nerek) mówi się o zapaleniu górnych dróg moczowych. Stan zapalny pęcherza i cewki moczowej nosi nazwę zapalenia dolnych dróg moczowych. ZUM należy do częstych zakażeń u dzieci.

Najczęstszą drogą zakażenia jest droga wstępująca, przez cewkę moczową, pęcherz i moczowody do nerek, ale – u najmłodszych dzieci (noworodków, młodych niemowląt) – istnieje ryzyko zakażenia drogą krwiopochodną. 85% ZUM u dzieci wywołuje pałeczka okrężnicy, Escherichia coli – pospolita bakteria zasiedlająca nasz przewód pokarmowy. Predysponowane do ZUM są dziewczynki. Nawroty zakażenia układu moczowego mogą przemawiać za obecnością wady w drogach moczowych lub nieprawidłowej czynności pęcherza moczowego (ryc.).


Ryc. Schemat układu moczowego

Jak się objawia zakażenie układu moczowego?

Objawy ZUM zależą od wieku dziecka. U najmłodszych dzieci mogą być to bóle i tkliwość brzucha, brak łaknienia, kolka jelitowa, wymioty, biegunka i gorączka o niejasnej przyczynie. U starszych dzieci najczęściej występujące objawy to bolesne oddawanie moczu, pieczenie okolicy ujścia cewki moczowej, częstomocz, bolesne parcie na mocz, mimowolne oddawanie moczu (moczenie), bolesność okolicy lędźwiowej, dyskomfort w podbrzuszu i gorączka. U starszych dzieci wstrząsanie okolicy lędźwiowej bywa bolesne (dodatni objaw Goldflama). Zmieniają się właściwości moczu: staje się on mętny, pachnie amoniakiem, może być ciemniejszy.

Co robić w razie wystąpienia objawów?

Przede wszystkim należy zbadać mocz! Badanie moczu obejmuje badanie ogólne (ocena ciężaru właściwego, obecności białka, leukocytów, erytrocytów lub innych nieprawidłowych składników) i posiew – badanie bakteriologiczne, które pozwala na wykrycie bakterii i ich identyfikację.

U dzieci powinno się pobierać się mocz po umyciu okolicy krocza i narządów moczowo-płciowych, najczęściej ze strumienia pod koniec mikcji. Nie zaleca się pobierania moczu do woreczków przyklejanych na krocze, a to ze względu na możliwość uzyskania fałszywie dodatnich wyników (zwłaszcza posiewów). Alternatywą jest pobranie moczu cewnikiem z pęcherza, co obniża ryzyko zanieczyszczenia próbki, a w przypadku wykonywania posiewu bakteriologicznego moczu, pozwala na uzyskanie wiarygodnego wyniku.

Doświadczenie i praktyka kliniczna mówią, że lekarze nie informują rodziców, jak prawidłowo pobrać mocz, co prowadzi często do fałszywie dotatnich wyników i zbędnego leczenia. Pobierając mocz na badanie ogólne, nie musimy – poza podmyciem dziecka – dbać w jakiś szczególny sposób o jałowość (wystarczy czysty słoik, wyparzony nocniczek, czysty pojemnik na mocz). Warunkiem większej wiarygodności badania jest jednak mocz pozyskany pod koniec mikcji. Pierwsze porcje moczu mogą zawierać u dziewczynek nabłonki i leukocyty oraz bakterie z dróg rodnych, u chłopców – wypłukaną zawartość spod napletka. Mocz pobrany w ten sposób powinien być zbadany jak najszybciej, najlepiej wstępnie paskiem testowym. Woreczek nie nadaje się do pobierania moczu na posiew, gdyż - musimy o tym pamiętać - liczba bakterii w podklejonym woreczku podwaja się co 45 minut (rośnie w postępie geometrycznym). Przetrzymanie moczu o 2 godziny z reguły prowadzi do rozpoznania w nim liczby bakterii typowej dla zakażenia (100 000 kolonii/ml; 105/ml). Błąd ten można zmniejszyć, obsikując bezpośrednio płytkę z pożywką (Uromedium) lub zanurzając ją na chwilę w pojemniku ze świeżo oddanym moczem. Wyniki badań moczu z próbek zalegających godzinami przed wykonaniem badania ogólnego lub bakteriologicznego są mało wiarygodne. Za mało wiarygodne uznaje się również wyniki moczu, w którym stwierdza się kilka szczepów bakterii równocześnie (zanieczyszczenie).

W razie wystąpienia objawów i towarzyszących nieprawidłowych wyników moczu należy się zgłosić do lekarza.

Jak lekarz stawia diagnozę?

Lekarz rozpoznaje ZUM na podstawie zebranego wywiadu, badania dziecka oraz wyników badań dodatkowych: moczu ogólnie, posiewu moczu oraz morfologii krwi obwodowej (wysokiej leukocytozy, zmienionego obrazu odsetkowego krwinek białych), przyspieszonego OB i zwiększonego stężenia białka C-reaktywnego (CRP) we krwi. U dzieci, zwłaszcza z pierwszym epizodem ZUM, należy bezwzględnie wykonać USG jamy brzusznej. O innych badaniach układu moczowego, pozwalających określić stan i czynność pęcherza moczowego (cystouretrografia mikcyjna) i nerek (scyntygrafia) powinien zadecydować lekarz, pediatra-nefrolog.

Jakie są sposoby leczenia?

W przypadku wystąpienia objawów klinicznych ZUM lub ropomoczu u dzieci powinno się rozpocząć leczenie antybiotykiem (cefuroksym, amoksycylina z klawulanianem). Im mniejsze dziecko, tym dożylna droga podania leku jest skuteczniejsza. Wymiotujące lub odwodnione dzieci powinny być leczone w szpitalu. Leczenie trwa zwykle ok. 7 dni, podawanie leku można kontynuować doustnie. Lżejsze postaci ZUM lub stany zapalne pęcherza można leczyć doustnie kotrimoksazolem, trimetoprimem lub furazydyną.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Dbać o higienę dzieci, unikać zaparć, pilnować, by dzieci skutecznie i do końca opróżniały pęcherz moczowy, nie przetrzymywały moczu. Skutecznie leczyć robaczyce przewodu pokarmowego. Obficie poić. W wielu przypadkach – zwłaszcza przy współistnieniu wad układu moczowego, ryzyko nawrotów ZUM zmniejsza się po leczeniu urologicznym. W wielu przypadkach leczenie farmakologiczne zaburzeń czynności pęcherza zmniejsza częstość ZUM. U dzieci z odpływami pęcherzowo-moczowodowymi przewlekłe profilaktyczne podawanie leków przeciwdrobnoustrojowych (np. kotrimoksazolu, trimetoprimu lub furazydyny) zmniejsza ryzyko nawrotów ZUM, ale nie w każdym przypadku jest w stanie uchronić dziecko przed rozwinięciem się nefropatii odpływowej i marskości nerki. Przestrzeganie zaleceń lekarskich jest ważne, ponieważ wady i zakażenia układu moczowego mogą po wielu latach niewłaściwego postępowania doprowadzić do przewlekłej choroby nerek i ich niewydolności.

Data utworzenia: 05.10.2012
Zakażenia układu moczowegoOceń:
(3.50/5 z 12 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • Paweł
      2018-02-03 14:28
      Wytyczne organizacji nefrologicznych oraz badania dowodzą, że ani sam ropomocz ani ropomocz + bakterie, ani nawet ropomocz i znamienna ilość bakterii z posiewu (10^5) nie wymaga leczenia antybakteryjnego - wtedy szukamy przyczyny i jeśli znajdzie się jakaś nieprawidłowość np. dysfunkcja pęcherza to ją leczymy. Badania potwierdziły brak szkodliwości na nerki. Dopiero leukocyty (ropomocz)+bakterie w znamiennej ilości (10^5) i objawy związane z oddawaniem moczu kwalifikują do leczenia antybakteryjnego. Leczenie antybakteryjne bez spełnienia w/w kryteriów prowadzi do pojawienia się bardziej szkodliwych bakterii (potwierdzone m.in.doświadczalnie też u mojej córki), co może być przyczyną dysfunkcji nerek. Dlaczego lekarze nie stosują tego i nie informują o tym - nie wiem ale nie jeden przez to stracił zdrowie...odpowiedz
      • Monika
        2018-03-06 14:41
        Witam Czy jest możliwy z Panem jakikolwiek kontakt email tel.? Borykam się z nawracajacymi zapaleniami pęcherza u córki i już nie wiem co mam robić. Może ma Pan większe doświadczenie i chciałby się nim podzielić mój email monika.pietrzykowska@o2.plodpowiedz
        • Asia
          2018-05-04 19:25
          Witam moja 19 miesięczna córeczka była już 2 razy w szpitalu z powodu ZUM, za każdym razem miała podane antybiotyki. Córka z badań miała robioną cystografię, która nie wykazała odpływów, ale problem nadal się pojawia. 2tyg temu CRP 88, mocz czysty bo podałam Furagine, nie podałam antybiotyku, monitorowałam CRP, które spadło do 8. Niestety teraz znów CRP wynosi 59 i pojawiła się gorączka 40 stopni. Nie chcę podawać kolejny raz antybiotyku ( 4 raz w tym raz z powodu zapalenia płuc). Bardzo proszę o sugestie jakie badania zrobić córce, czuje się bezradna. Mój mail to aisha_4@wp.plodpowiedz

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.