Kiedy powstaje pokarm i jak się zmienia?

Kiedy powstaje pokarm i jak się zmienia?Oceń:
(3.85/5 z 13 ocen)
lek. med. Monika Żukowska-Rubik
dr n. med. Magdalena Nehring-Gugulska
Kiedy powstaje pokarm i jak się zmienia?

Wiele matek martwi się, że nie będą miały pokarmu. To niemal niemożliwe. Jeśli po urodzeniu dziecka usłyszysz na oddziale szpitalnym, że „jeszcze nie masz mleka w piersiach”, wiedz, że to całkowicie nieprawdziwa informacja. Każda kobieta po urodzeniu wytwarza mleko dla dziecka, inaczej ludzkość już dawno by wyginęła…

Przed porodem

Pokarm tworzy się w gruczołach piersiowych już w czasie ciąży. Pod wpływem progesteronu wydzielanego przez łożysko rozwijają się pęcherzyki mleczne, a pod wpływem estrogenów sieć przewodów mlecznych. Pęcherzyki mleczne zaczynają wytwarzać mleko przedporodowe między 16. a 22. tygodniem ciąży. Jest go niewiele, zbiera się w przewodach mlecznych, a u niektórych kobiet pojawia się na brodawkach. Jeśli w okresie ciąży zobaczysz kropelki i poczujesz, że piersi się powiększyły, to znak, że wszystko przebiega jak należy.

Po porodzie

W 1.–2. dobie połogu piersi nadal wytwarzają niewielkie ilości mleka – siary. Jest to gęsty, żółtawy płyn, który zawdzięcza swą barwę dużej zawartości beta-karotenu. Ilość siary w pierwszych dniach po porodzie nie jest duża, ale też żołądek noworodka jest maleńki. Na jedną porcję przyjmuje zaledwie 2–10 ml pokarmu (objętość 1–2 łyżeczek od herbaty). Łączne spożycie dobowe siary to 50–100 ml. Siary jest niewiele, ale jest bardzo cenna. Zawiera dużo immunoglobulin, zwłaszcza klasy SIgA, oraz leukocytów, zapewniających noworodkowi ochronę przed drobnoustrojami. Zawiera również czynniki wzrostu, które stymulują wzrost komórek nabłonka przewodu pokarmowego. Karmienie noworodka siarą pozwala na wzrost prawidłowej flory bakteryjnej w przewodzie pokarmowym, sprzyja też szybszemu oddaniu smółki.

Z chwilą wydalenia łożyska stężenie estrogenów i progesteronu gwałtownie się zmniejsza, a stężenie prolaktyny, które uległo przed porodem znacznemu zwiększeniu, nadal pozostaje duże. Te przemiany hormonalne uruchamiają wytwarzanie obfitych ilości pokarmu od 30.–40. godziny po porodzie, czyli zwykle od końca 2., a czasem od 3. czy 4. doby po porodzie. Pęcherzyki mleczne zaczynają wytwarzać 10-krotnie więcej pokarmu niż w pierwszych godzinach po porodzie. Do gruczołu piersiowego napływa dużo krwi i limfy, które niosą składniki potrzebne do wytwarzania mleka. Większość mam odczuwa wyraźnie powiększenie i napięcie w piersiach, zwane nawałem pokarmu. Mleko zmienia swój skład. Przestaje być żółtawą siarą, staje się białawym mlekiem przejściowym (ryc. 1.). Zmniejsza się w nim stężenie immunoglobulin, białka i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, a zwiększa stężenie laktozy, tłuszczów i witamin rozpuszczalnych w wodzie. Zwiększa się również wartość kaloryczna pokarmu.

Siara i mleko przejściowe
Ryc. 1. Siara i mleko przejściowe. Za: Nehring-Gugulska M., Żukowska-Rubik M., Pietkiewicz A. (red.): Karmienie piersią w teorii i praktyce. Podręcznik dla doradców i konsultantów laktacyjnych oraz położnych, pielęgniarek i lekarzy. Medycyna Praktyczna, Kraków 2012 (fot. M. Żukowska-Rubik).

Stabilizacja laktacji

W ciągu pierwszych 2–4 tygodni po porodzie następuje dostosowanie poziomu wydzielania mleka do potrzeb dziecka (stabilizacja laktacji). Mleko przejściowe staje się mlekiem dojrzałym. Jest niebieskawe, wodniste i klarowne. Jego objętość zwiększa się za sprawą wody; zwiększa się również jego kaloryczność (ryc. 2.), zawartość laktozy i tłuszczów, a zmniejsza stężenie białka. Zadaniem ssącego dziecka jest utrzymanie wydzielania pokarmu na odpowiednim poziomie przez cały okres karmienia piersią. Taka równowaga pomiędzy produkcją pokarmu i potrzebami dziecka pojawia najpóźniej do 6. tygodnia po porodzie.

Kaloryczność pokarmu
Ryc. 2. Kaloryczność pokarmu. Za: Nehring-Gugulska M., Żukowska-Rubik M., Pietkiewicz A. (red.): Karmienie piersią w teorii i praktyce. Podręcznik dla doradców i konsultantów laktacyjnych oraz położnych, pielęgniarek i lekarzy. Medycyna Praktyczna, Kraków 2012: 52 (rys. K. Zawada).

Krótsza ciąża

Jeśli urodziłaś dziecko przedwcześnie, Twoje mleko ma inny skład niż mleko kobiety, która urodziła o czasie – jest on bardziej dostosowany do potrzeb niedojrzałego noworodka. Zawiera więcej białka i tłuszczów, w tym cholesterolu, fosfolipidów i średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (MCT), natomiast mniej laktozy. Zawiera więcej sodu, chlorków, potasu, żelaza, magnezu, nieco więcej wapnia, fosforu i cynku. Największe znaczenie dla zdrowia, ochrony i rozwoju wcześniaka ma duża zawartość hormonów, czynników wzrostu, laktoferyny, immunomodulatorów, immunoglobulin, czynników przeciwinfekcyjnych i komórek biorących udział w zwalczaniu infekcji. Jest to najlepszy z możliwych pokarm dla dziecka urodzonego przedwcześnie, ale czasami konieczne jest uzupełnianie niektórych składników.

Faza karmienia

W początkowej fazie karmienia (kilkadziesiąt sekund – kilka pierwszych minut ssania) Twoje mleko zawiera mniej tłuszczu (mleko I fazy) niż mleko późniejsze (mleko II fazy). W miarę upływu czasu karmienia zwiększa się w mleku stężenie tłuszczu. Można więc powiedzieć, że bardzo krótkie karmienie to pojenie. Takie karmienia często zdarzają się w czasie upałów. Natomiast ssąc dłużej i dokładniej opróżniając pierś, Twoje dziecko uzyskuje kaloryczny, sycący pokarm.

Porównanie mleka I i II fazy
Ryc. 3. Porównanie mleka I i II fazy. Za: Nehring-Gugulska M., Żukowska-Rubik M., Pietkiewicz A. (red.): Karmienie piersią w teorii i praktyce. Podręcznik dla doradców i konsultantów laktacyjnych oraz położnych, pielęgniarek i lekarzy. Medycyna Praktyczna, Kraków 2012: 51 (rys. K. Zawada).

Odżywianie mamy

Mleko dojrzałe ma praktycznie stały skład. Nie udowodniono takiego wpływu diety matki, aby uzasadnione było stosowanie specjalnych diet dla karmiących matek. Nie potwierdzono też, by jakakolwiek dieta matki chroniła dziecko przed alergią. Zawartość białka, laktozy, dobowa ilość tłuszczu, większości witamin i składników mineralnych jest stała. Pewnej zmienności związanej ze spożyciem podlegają witaminy z grupy B, witamina C oraz rodzaj kwasów tłuszczowych (nie ilość!). Zmniejszenie stężenia białka w mleku i zmniejszenie ilości pokarmu może pojawić się tylko u skrajnie niedożywionych mam.

Data utworzenia: 02.10.2013
Kiedy powstaje pokarm i jak się zmienia?Oceń:
(3.85/5 z 13 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Aplikacja Moje Dziecko

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies