Karmienie piersią a próchnica zębów u dziecka

Karmienie piersią a próchnica zębów u dzieckaOceń:
(3.54/5 z 13 ocen)

Pytanie

Czy karmienie piersią, zwłaszcza przez dłuższy okres, wpływa na rozwój próchnicy zębów u niemowląt? Stomatolodzy twierdzą, że nie należy karmić niemowlęcia piersią po wyrżnięciu się zębów.


Fot. www.istockphoto.com/pl

Odpowiedziała

dr n. med. Monika Żukowska-Rubik
Międzynarodowy Konsultant Laktacyjny (IBCLC), Certyfikowany Doradca Laktacyjny (CDL), Poradnia Laktacyjna Centrum Medycznego „Żelazna” w Warszawie, Centrum Nauki o Laktacji w Warszawie

Próchnica wczesna u małych dzieci to niestety problem w Polsce bardzo rozpowszechniony. Zgodnie z danymi epidemiologicznymi stwierdza się ją u co drugiego polskiego dziecka w wieku do 3 lat. Trudno jednak upatrywać przyczyn tego stanu w przedłużonym, zwłaszcza nocnym karmieniu piersią, ponieważ połowa dzieci w naszym kraju przestaje być karmiona piersią już w 6. tygodniu życia, a w 12. miesiącu życia karmionych piersią jest niespełna 12% dzieci, a z tej grupy nie wszystkie przecież są karmione piersią w nocy.

Rozwój próchnicy zależy od wielu czynników; należą do nich zwłaszcza:

  • obecność bakterii kariogennych w jamie ustnej dziecka (np. Streptococcus mutans);
  • spożywanie pokarmów zawierających cukry proste, które są pożywką dla tych drobnoustrojów.

Nieodpowiednie nawyki żywieniowe i nieprawidłowa higiena jamy ustnej stanowią przyczynę uruchomienia procesów niszczenia tkanki zęba. Wśród czynników ryzyka próchnicy wczesnodziecięcej wymienia się:

  • nagminne podawanie dzieciom posiłków bogatych w cukry (słodycze, soki, przekąski oblepiające zęby, dosładzane posiłki);
  • podawanie butelki z mlekiem przed snem i w nocy, kiedy wydzielanie śliny jest mniejsze;
  • nieodpowiednią higienę jamy ustnej po wyrżnięciu zębów;
  • zbyt późno wdrożoną opiekę stomatologiczną.

Znaczenie ma również stan uzębienia matki w czasie wyrzynania się zębów u dziecka, ponieważ bakterie próchnicotwórcze są przenoszone do jamy ustnej dziecka, zwłaszcza gdy jest ono całowane w usta, a jego smoczek czy łyżeczka oblizywane przez matkę.

W przeprowadzonej w 2015 r. metaanalizie badań obserwacyjnych stwierdzono także, że - w porównaniu z dziećmi karmionymi piersią do pierwszych urodzin - większe ryzyko próchnicy występuje u tych karmionych piersią po ukończeniu 12. miesiąca życia, szczególnie gdy karmienia są częste w ciągu doby, także w nocy. W badaniu Chaffee z 2014 r. większe ryzyko dotyczyło dzieci karmionych >24 miesiące, w porównaniu z karmionymi krócej. Badacze podkreślają, że w badaniach nie uwzględniono istotnych czynników, które mogły wpływać na częstość próchnicy, jak ilość cukru w posiłkach oraz praktyki higieniczne. Mleko ludzkie wykazuje większą kariogenność w obecności innych cukrów w jamie ustnej.

W stanowisku The American Academy of Pediatric Dentistry (AAPD) stwierdza się, że karmienie piersią po 12. miesiącu życia co najmniej 7 razy w ciągu doby, a także karmienie na żądanie po wprowadzeniu do posiłków dziecka węglowodanów zwiększa ryzyko próchnicy, jeśli nie przestrzega się zasad właściwej higieny jamy ustnej dziecka.

Jednocześnie autorzy metaanalizy z 2015 r. zaobserwowali, że ryzyko próchnicy u dzieci nigdy niekarmionych piersią było większe niż u karmionych mlekiem matki przez ≤12 miesięcy. Przypuszcza się, że działanie ochronne w odniesieniu do próchnicy mają bakterie kwasu mlekowego z rodzaju Lactobacillus, kazeina i IgA znajdujące się w mleku kobiecym. Ograniczają one wzrost bakterii kariogennych i ich przyleganie do zębów. Ich wpływ na ryzyko próchnicy nadal pozostaje przedmiotem badań naukowych.

W żadnym z cytowanych badań nie zaleca się odstawienia dziecka od piersi w momencie pojawienia się zębów. Wręcz przeciwnie, podkreśla się znaczenie karmienia piersią i mlekiem kobiecym - zgodnie z aktualnymi zaleceniami - dla zdrowia dziecka i matki. Odstawienie półrocznego dziecka od piersi po to, aby chronić zęby, byłoby nieuzasadnione, ponieważ mleka modyfikowane mają znacznie większy potencjał próchnicotwórczy niż mleko kobiece. W żadnym z cytowanych badań nie pojawia się również zalecenie skrócenia czasu karmienia ze względu na profilaktykę próchnicy.

Kluczowe znaczenie w poprawie istniejącego stanu rzeczy ma profilaktyka. Należy:

  • zachęcać matki do karmienia piersią;
  • wyjaśniać rodzicom korzyści i zasady prawidłowej higieny jamy ustnej dziecka już od okresu niemowlęcego;
  • wskazywać zdecydowanie na potrzebę ograniczania zawartości cukrów prostych w diecie (WHO odradza dodawanie soli i cukru do posiłków w pierwszych 2 latach życia), także poprzez zaspokajanie pragnienia wodą, a nie słodkimi napojami;
  • apelować do producentów żywności o niedodawanie cukrów do żywności; niestety tendencja jest zupełnie odwrotna – nawet niektóre suplementy diety (np. witaminy, probiotyki itp.) produkuje się w postaci słodkich żelków, czekoladek czy syropów, ponieważ słodki smak jest preferowany przez dzieci;
  • pierwsze wizyty u stomatologa powinny się odbywać już w drugim półroczu życia i obejmować w razie potrzeby także zabiegi profilaktyczne;
  • o stan swojego uzębienia muszą dbać również rodzice;
  • dziecku należy czyścić zęby pastą z fluorem.

Piśmiennictwo:

1. Tham R., Bowatte G., Dharmage S. i wsp.: Breastfeeding and the risk of dental caries: a systematic review and meta-analysis. Acta Paediatr. 2015; 104 (467): 62-84.
2. Chaffee B., Feldens C., Vítolo M.: Association of long-duration breastfeeding and dental caries estimated with marginal structural models. Ann. Epidemiol., 2014; 24 (6): 448-454.
3. Bowen W., Lawrence R.: Comparison of the cariogenicity of cola, honey, cow milk, human milk, and sucrose. Pediatrics, 2005; 116: 921-916.
4. Feldens C., Giugliani E., Vigo Á., Vítolo M.: Early feeding practices and severe early childhood caries in four-year-old children from southern Brazil: A birth co-hort study. Caries Res., 2010; 44 (5): 445-452. Healthy diet. WHO, Fact sheet N°394, Updated September 2015; www.who.int.
5. Köhler B., Andréen I.: Influence of caries-preventive measures in mothers on cariogenic bacteria and caries experience in their children. Archives of Oral Biology, 1994; 39 (10): 907-911.
6. Olczak-Kowalczyk D., Jackowska T., Czerwionka-Szaflarska M. i wsp.: Stanowisko polskich ekspertów dotyczące zasad żywienia dzieci i młodzieży w aspekcie zapobiegania chorobie próchnicowej. Nowa Stomatol., 2015; 20 (2): 81-91; www.mp.pl/pediatria.
7. Olczak-Kowalczyk D.: Monitorowanie stanu zdrowia jamy ustnej populacji polskiej w latach 2013-2015; Ocena stanu zdrowia jamy ustnej i jego uwarunkowań w populacji polskiej w wieku 3, 10 i 15 lat w 2015 roku. Oficyna Wydawnicza Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Warszawa 2016.
8. Peres R., Coppi L., Volpato M. i wsp.: Cariogenic potential of cows’, human and infant formula milks and effect of fluoride supplementation. Br. J. Nutr., 2009; 101: 376-382.
9. Policy on Dietary Recommendations for Infants, Children, and Adolescents, AAPD, 2012; www.aapd.org.
10. Raport o stanie karmienia piersią w Polsce 2015; www.kobiety.med.pl.
11. Szajewska H., Horvath A., Rybak A. i wsp.: Karmienie piersią. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Standardy Medyczne/Pediatria 2016; 13: 9-24.
12. Szczepańska J., Daszkowska M., Hilt A. i wsp.: Zalecenia higieniczne w obrębie jamy ustnej dla dzieci i młodzieży. Nowa Stomatol., 2015; 3: 125-130.

Data utworzenia: 15.02.2017
Karmienie piersią a próchnica zębów u dzieckaOceń:
(3.54/5 z 13 ocen)
rodzic
2017-05-16 15:59
To chyba jakiś absurd, że prawidłowe karmienie piersią od zdrowej matki może powodować jakieś skutki niekorzystne dla dziecka. Wyglądałoby na to, że lepsze są sztuczne pokarmy dla dzieci. Przyczyną próchnicy u dzieci i też u dorosłych jest słabe szkliwo i generalnie osłabienie organizmu, co wynika z braku jakościowego lub ilościowego odpowiednich pierwiastków. Organizm nie posiada ich odpowiedniej ilości bo nie ma ich w pokarmie albo są słabo wchłaniane przez organizm. Do tego np. żeby wapń był wbudowywany tam gdzie trzeba jest potrzebna witamina D i K2, a obecnie nasze społeczeństwo ma w tym temacie duże braki i nie tylko w tej materii itp. itd.
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • Aniger
      2017-07-08 12:08
      Najlepsze mleko matki - od zarania dziejów jak mówi historia matki karmiły piersią swoje dzieci nawet do lat 3 do 5 tak było , w mojej rodzinie nawet jak dzieci miały ząbki to ja się dziwiłam że nie pogryzły matczynego sutka . I co najgorsze jest to jak ktoś daje rady ktore tylko mogą zaszkodzić bo najzdrowsze dla dziecka jest mleko matki które je chroni przed wszelkim złem . Karmienie piersią chroni dziecko przed chorobami. Mleko matki wzmacnia odporność – dzieci karmione piersią mniej chorują i rzadziej cierpią na alergie pokarmowe. Tylko teraz mamusie które kochają swoje pociechy muszą starać się żeby jak najdłużej zachować pokarm dla dziecka i dać mu co najlepsze - LINK dla Matek - które chcą coś zrobić dla swojej pociechy . Ograniczyć dziecku cukier który jest wszędobylski w produktach / trzeba być na to uczulonym / ponieważ cukier przyczynia się do próchnicy a nie mleko matki :)odpowiedz
    • Alicja
      2017-06-05 09:21
      Jestem mama 4 dzieci, każde karmilam od 1 do 2 lat, szczególnie w nocy. Pózniej nauczyłam pić wodę, słodkiego w miarę. Pilnuję diety, jestem świadoma wpływu niezdrowego żywienia. Wszystkie dzieciaki nie mają próchnicy, mają ładne, białe zęby. Według moich doświadczeń i wiedzy mleko matki nie ma wpływu na próchnicę, najwiekszy natomiast ma dieta, higiena jamy ustnej. Żadne chipsy, batoniczki, słodkie napoje czy nawet soczki, herbatniczki. Woda do kwadratu, nauczone dziecko picia jej nie zechce słodkiego napoju. Oczywiście owoce, warzywa, słodycze, tj. lody, czekolada, najlepiej gorzka, swoje wypieki, no czasem lizaki- wszystko to dla ludzi, ale z umiarem.odpowiedz
      • Redisbad
        2017-06-15 17:47
        Ja podobnie, 3 dzieci karmionych po 14-15 miesięcy, do picia głównie woda (dziecko nauczone pić wodę, będzie ją potem preferować ponad inne napoje), słodycze ograniczone do minimum, o czipsach i tego typu oblepiaczach nie ma mowy. Ząbki białe, zdrowe, pani stomatolog zachwycona.odpowiedz
    • rodzic
      2017-05-16 15:59
      To chyba jakiś absurd, że prawidłowe karmienie piersią od zdrowej matki może powodować jakieś skutki niekorzystne dla dziecka. Wyglądałoby na to, że lepsze są sztuczne pokarmy dla dzieci. Przyczyną próchnicy u dzieci i też u dorosłych jest słabe szkliwo i generalnie osłabienie organizmu, co wynika z braku jakościowego lub ilościowego odpowiednich pierwiastków. Organizm nie posiada ich odpowiedniej ilości bo nie ma ich w pokarmie albo są słabo wchłaniane przez organizm. Do tego np. żeby wapń był wbudowywany tam gdzie trzeba jest potrzebna witamina D i K2, a obecnie nasze społeczeństwo ma w tym temacie duże braki i nie tylko w tej materii itp. itd.odpowiedz
    • Aga
      2017-04-21 07:56
      Gdyby ssanie mleka matki powodowało próchnicę to dzikie młode ssaki byłyby również nią zainfekowaneodpowiedz

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Aplikacja Moje Dziecko

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies