Szczepienie przeciwko grypie

dr hab. med. Leszek Szenborn
Akademicki Szpital Kliniczny im. Jana Mikulicza-Radeckiego Klinika Pediatrii i Chorób Infekcyjnych UM we Wrocławiu
Szczepienie przeciwko grypie
Fot. phil.cdc.gov

Co to jest grypa?

Grypa jest powszechną u ludzi chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusa grypy. Objawia się wysoką gorączką, złym samopoczuciem, kaszlem, katarem, bólem głowy i mięśni. Większość zachorowań na grypę występuje zimą (od grudnia do marca) i przebiega łagodnie.

U niektórych dzieci – choć rzadko – grypa może wywołać poważne powikłania wymagające leczenia w szpitalu.

Najczęściej jest to:

  • zapalenie płuc i inne powikłania oddechowe,
  • rzadziej zapalenie serca.

U dorosłych po 55. roku życia, kobiet ciężarnych i niektórych osób przewlekle chorych grypa może być przyczyną poważnych powikłań i śmierci (u dzieci zgon z powodu grypy zdarza się niezwykle rzadko).

Jakie jest ryzyko, że nieszczepione dziecko zachoruje?

Grypa jest bardzo zaraźliwa. Każdy człowiek zapada na tę chorobę w ciągu życia wiele razy, praktycznie co kilka lat. Zakażenie przenosi się bardzo szybko z człowieka na człowieka i właściwie nie można go uniknąć. Dziecko może się zarazić od rodziców lub rodzeństwa, ale także od gościa, przechodnia lub w sklepie; zagrożenie stanowią zwłaszcza osoby, które częściej kontaktują się z innymi osobami.

U dzieci w pierwszych 4 latach życia (zwłaszcza w pierwszych 6 miesiącach) grypa przebiega dużo ciężej niż u starszych dzieci i młodych dorosłych, a niekiedy wymaga leczenia w szpitalu. Co roku do szpitala trafia z powodu grypy:

  • 1 na 140–420 niemowląt do 6. miesiąca życia
  • 1 na 530–5000 dzieci w wieku od 6. miesiąca do 5 lat.

Ryzyko wystąpienia powikłań związanych z grypą jest 2–4 razy większe niż przeciętne u dzieci i dorosłych z tzw. grup ryzyka, do których należą chorzy na niektóre choroby przewlekłe (p. niżej). Osoby te, a także dorośli w podeszłym wieku (np. dziadkowie), często zakażają się wirusem grypy właśnie od dzieci.

Jak można zapobiec zachorowaniu?

Najskuteczniejszą metodą zapobiegania zachorowaniom na grypę jest szczepienie ochronne.

Zaszczep swoje zdrowe dziecko i/lub swoją najbliższą rodzinę przeciwko grypie, jeśli chcesz je ochronić przed leczeniem szpitalnym z powodu ciężkiej grypy.

Nie stosuj preparatów potocznie nazywanych „szczepionkami poprawiającymi odporność” lub innych „preparatów uodparniających”! Nie mają one znaczenia w zapobieganiu skutkom zakażenia wirusem grypy.

Jeśli Ty lub ktoś z domowników zachorował na grypę, wszyscy w domu powinni często myć ręce (10 razy dziennie i po każdym kontakcie z chorym) oraz nosić maseczkę na twarzy przez 7 dni. Izoluj dziecko od chorego i 3 razy dziennie wietrz pomieszczenie.

Jakie są szczepionki przeciwko grypie?

Dostępne w Polsce szczepionki należą do kategorii „nieżywych” i zawierają jedynie małą część wirusa. Co roku pojawiają się nowe wirusy grypy, dlatego szczepionki są ważne tylko jeden sezon.

W aptekach jest kilka preparatów do stosowania u dzieci (od 6. mż.) i dorosłych. Wszystkie są równie skuteczne oraz bezpieczne. Porozmawiaj o nich z lekarzem.

Czy szczepienie jest skuteczne?

Skuteczność szczepionek przeciwko grypie zależy od:

  • wieku – jest większa u starszych dzieci i młodych dorosłych niż w pierwszych 2 latach życia dziecka oraz u osób po 65. roku życia;
  • stanu zdrowia osoby szczepionej – jest większa u osób zdrowych niż chorych na niektóre choroby przewlekłe (p. niżej);
  • zgodności wirusów krążących w środowisku w aktualnym sezonie i zawartych w szczepionce – może się różnić w poszczególnych sezonach grypowych;
  • liczby dawek podanych w przeszłości – zwiększa się nieco z każdym rokiem szczepienia.

Wśród dzieci zaszczepionych przeciwko grypie:

  • 47–76% nie zachoruje na grypę,
  • 77–91% uniknie powikłań grypy ze strony układu oddechowego.

Szczepienie nie zapobiega chorobom grypopodobnym (przeziębieniu) wywołanym przez inne wirusy.

Czy szczepienie jest bezpieczne i dobrze tolerowane?

Szczepionki przeciwko grypie są bezpieczne i nie wywołują poważnych odczynów. Częste niepożądane reakcje o udowodnionym związku ze szczepieniem ograniczają się do łagodnych objawów miejscowych (ból i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia), które rzadko utrzymują się przez ponad 2 dni i prawie nigdy nie ograniczają aktywności dzieci. Występują z podobną częstością we wszystkich grupach wiekowych (20–28%).

Objawy ogólne – niewysoka gorączka, osłabienie i ból mięśni – częściej występują u dzieci szczepionych po raz pierwszy w życiu (ok. 11%, w kolejnych latach ok. 5%).

Zwykle pojawiają się w ciągu 6–12 godzin po podaniu szczepionki i mogą się utrzymywać przez 1–2 dni. Alergia i nagłe, ciężkie reakcje na składniki szczepionki (np. białko jaja kurzego) występują bardzo rzadko.

Szczepionka nie zawiera wirusów zdolnych do wywołania grypy. Wystąpienie po szczepieniu kataru, kaszlu oraz innych objawów przeziębienia może wynikać z przypadkowej zbieżności z zakażeniem zupełnie innymi wirusami lub bakteriami, które często występują w tym samym okresie (tzn. jesienią i zimą).

Kogo szczepić?

Szczepionki są zalecane wszystkim zdrowym dzieciom w wieku od 6 miesięcy do 5 lat. Rozważ szczepienie małego dziecka, zwłaszcza gdy uczęszcza ono do żłobka lub przedszkola.

Szczepienie przeciwko grypie jest korzystne dla osób w każdym wieku. Szczególnie jest zalecane w grupach obarczonych większym ryzykiem powikłań grypy lub hospitalizacji (np. dzieci do ukończenia 5. roku życia).

Jeśli Twoje dziecko nie ukończyło 5. roku życia lub urodzisz je w sezonie zachorowań na grypę, zaszczep siebie i wszystkich domowników przeciwko grypie, aby dodatkowo chronić je przed zachorowaniem - zapytaj o to lekarza.

Szczepienie można wykonywać dopiero u dzieci od 6. miesiąca życia. U młodszych niemowląt ryzyko zachorowania można zmniejszyć, szczepiąc jego opiekunów oraz wszystkich domowników.

Skuteczność szczepionek u najmłodszych dzieci jest mniejsza niż u dzieci starszych i dorosłych, dlatego szczepienie najbliższej rodziny może dodatkowo wzmocnić ochronę małego dziecka.

Kobiety ciężarne są narażone na ciężki przebieg grypy i jej powikłania, co może zagrażać ich życiu i życiu ich nienarodzonego dziecka, dlatego powinny się szczepić przeciwko grypie.

Zaszczep swoje dziecko przeciwko grypie, jeśli jest przewlekle chore i należy do grupy ryzyka powikłań grypy lub mieszka z osobami z grupy ryzyka, w tym po 55. roku życia (np. z dziadkami).

Do grupy ryzyka powikłań grypy należą dzieci:

  • przewlekle leczone preparatami kwasu acetylosalicylowego (aspiryną lub polopiryną);
  • chore na przewlekłe choroby układu oddechowego (w tym na astmę), serca, nerek, wątroby i układu krwiotwórczego;
  • chore na choroby metaboliczne (np. cukrzycę);
  • z niedoborami odporności;
  • chore na choroby neurologiczne upośledzające oddychanie i połykanie (zwiększające ryzyko zachłyśnięcia się);
  • kobiety w ciąży.

Jeśli Twoje dziecko jest przewlekle chore, zapytaj lekarza, czy jest w grupie ryzyka powikłań grypy.

Dzieci odgrywają ważną rolę w przenoszeniu zakażenia wirusem grypy, dlatego zaszczepienie zdrowego dziecka może być korzystne, jeśli mieszka wspólnie z osobą w wieku powyżej 55 lat, kobieta ciężarną lub chorą przewlekle z grupy ryzyka (p. wyżej). W ten sposób można zwiększyć ochronę tych osób.

Kiedy i jak szczepić?

Szczepionkę przeciwko grypie trzeba podawać co roku, najlepiej przed sezonem zachorowań na grypę (np. w październiku i listopadzie).

Jeżeli dzieck nie zaszczepiono w tym czasie, można to zrobić także w późniejszych miesiącach, podczas całego sezonu zachorowań na grypę.

Szczepionkę podaje się w postaci zastrzyku domięśniowego lub podskórnego.

W celu uzyskania zadowalającego poziomu ochrony dzieciom do ukończenia 9. roku życia szczepionym pierwszy raz należy podać 2 dawki szczepionki co najmniej w miesięcznym odstępie. W kolejnych latach podaje się już tylko jedną dawkę szczepionki.

Jeśli Twoje dziecko nie ukończyło 9 lat, a w ubiegłym roku było szczepione pierwszy raz i otrzymało tylko jedną dawkę szczepionki, zgłoś to lekarzowi. W tym roku powinno otrzymać 2 dawki.

Które dzieci nie powinny być szczepione?

Szczepionek nie wolno podawać dzieciom:

  • przed 6. miesiącem życia
  • u których kiedykolwiek wystąpiła ciężka reakcja alergiczna na białko jaja kurzego.

Wirusy grypy stosowane do produkcji szczepionek hoduje się zazwyczaj na zarodkach kurzych, dlatego zawierają one śladową ilość białka jaja kurzego. Ze względów bezpieczeństwa nie wolno więc szczepić osób, u których wcześniej po spożyciu jaj kurzych wystąpiła nagła, ciężka reakcja alergiczna (nagła zapaść lub omdlenie, duszność, obrzęk warg lub języka, ostra pokrzywka). Jeżeli obserwowałaś takie reakcje u Twojego dziecka, zgłoś to lekarzowi.

Wysypka skórna po spożyciu jajek nie stanowi przeciwwskazania do szczepienia.


Nie należy szczepić, gdy występują uniwersalne przeciwwskazania do szczepień.

Czy szczepienie jest bezpłatne?

Nie, szczepienie należy do kategorii zalecanych w obowiązującym programie szczepień ochronnych, ale odpłatnych.

Koszt jednej dawki szczepionki wynosi:

  • w aptece – 18–37 zł,
  • w punkcie szczepień może być mniejszy.

Więcej informacji na temat grypy w serwisie grypa.mp.pl



Artykuł pochodzi z przewodnika dla rodziców Pierwsze 2 lata życia dziecka wydanego przez Medycynę Praktyczną, Kraków 2012

Data utworzenia: 11.01.2012
Szczepienie przeciwko grypieOceń:
(3.80/5 z 5 ocen)

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Aplikacja Moje Dziecko

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies